Fenâ’nın Mertebeleri

Fenâ’nın Mertebeleri

Uşşâkî meşayıhından Sıddîk Nâci Eren Efendi’nin kitaplarında anlattığı kavramlardan biri de ” Fenâ ” dır.

Fenâ şöyle tanımlanır : Kul, insan olarak taşıdığı kötü sıfatları ve huyları (ahlakı) terkeder,  Allah’ta c.c. mükemmel olarak bulunan ilâhî sıfatlar veya ilâhî huyları alarak tam hale gelir, olgunlaşır. (3)

Fenanin mertebeleri
A Fena-yi ruh  ( nûrânî vücuddan fânî olmak.)
B- Fena-yi suret  ( zulmânî ve tâbîî olan şu cismanî vücuddan fânî olmak,)
(1,2,9)

Abdurrahman Sami Niyazi hz., Cüneydi Bağdadi hz. ve Kuşeyri hz. den aktararak Fenâyı üç mertebede anlatır :

1.  Amel ve ibadetleri yerine getirmek için gayret etmek, nefse karşı çıkmak suretiyle kötü sıfatlardan fânı olmak.

2. Tamamen Allah’a yönelerek, ibadetlerden zevk alma duygusundan da (Hak sıfatlarının müşahedesinden de) fâni olmak,
3.  Nihayet, Allah’ı müşâhede etmenin farkına varmaktan da fâni olmak. ( Hakk ‘ın varlığında yok olan kulun, kendi fenasını görmesinden de fânî olmasıdır )

(3,4)

Fenânın bir de tarikatlardaki seyr u sülûk eğitim sürecine göre sıralanan çeşitleri vardır.

1. makam: Fena fiş-Şeyh: Salih mürşidin (şeyhin) sevgisinde kaybolmak,

2.makam : Fena fil Pir : Pirlerinin sevgisinde kaybolmak,
3. makam: Fenafir-Rasul: Rasulullah efendimizin (sallallahu aleyhi ve sellem) sevgisinde kaybolmak,
4. makam: Fena-fillah: Allah-u Teala’nin sevgisinde kaybolmak…

Tevhid Mertebelerini Pir Seyyid Muhammed Nurul Arabi Hz.leri iki bölümde mutala etmişlerdir.
1- Fenafillah Mertebeleri 2- Bekabillah Mertebeleri

Fenafillah Mertebeleri üç makamdır.
1- Tevhidi Ef al   fiil ve işlerin birliği
2- Tevhidi Sıfat
Hayat, ilim, irade, kudret, semi, basar ve kelam sıfatları Hakkın olup, bu sıfatlar salike ayna olmakta ve orada Hz. Mevla müşahede edilmektedir. Burada salik zevken bu sıfatlar ile mevsuf olanın Hak Teala olduğunu bilecektir.
3-Tevhidi Zat
Tevhidi Zat, vücut birliği demektir. Vücut Hakkındır. Efalin vücudu yoktur. Sıfattan tecelli ediyordu. Sıfatın da vücudu yok o da vücuttan tecelli ediyor. Allah Vacibul Vücuttur.  (5,6,7,8,10,11)